थानेश्वर अधिकारी । नेपाली लोकदोहोरी क्षेत्रमा पछिल्लो समय आफ्नो छुट्टै पहिचान बनाउँदै अगाडि बढिरहेकी गायिका हुन्– सम्झना रणपाल। सानै उमेरदेखि गीत–संगीतप्रति रुचि राख्दै आएकी रणपालले २०७० सालदेखि औपचारिक रूपमा संगीत क्षेत्रमा प्रवेश गरेकी हुन्। त्यसयता निरन्तर संगीत साधना, स्टेज प्रस्तुति र नयाँ–नयाँ गीतमार्फत उनले लोकदोहोरी क्षेत्रमा आफ्नो उपस्थिति बलियो बनाउँदै लगेकी छन्।

अर्घाखाँची जिल्लामा हुर्किएकी रणपालले आफ्नो सांगीतिक कर्मथलो भने रुपन्देहीलाई बनाएकी छन्। गाउँघरको लोकभाका, मौलिक संस्कृति र नेपाली समाजका कथा–व्यथासँग नजिक रहेर हुर्किएकी उनले त्यही परिवेशलाई आफ्नो सांगीतिक यात्राको आधार बनाएकी छन्।

करिब डेढ दशक लामो सांगीतिक यात्राका क्रममा रणपालले दर्जनौँ गीतमा स्वर दिइसकेकी छन्। उनका विभिन्न गीतले लोकदोहोरीका पारखीबीच राम्रो चर्चा र लोकप्रियता कमाएका छन्। ‘मगरनीको तिनपाने’, ‘सिक्री घाँटीमा’, ‘रानी चरी मैना चरी’, ‘धान खायो चरिले’, ‘पोखरामा क्या राम्रो फेवाताल’ र ‘लाइटर गोजीमा’ लगायतका गीत उनका चर्चित सिर्जनाका रूपमा रहेका छन्।

गीतसँगै स्टेज प्रस्तुतिमा पनि सक्रिय

रणपालको परिचय स्टुडियोमा गीत गाउने गायिकामा मात्र सीमित छैन। उनी स्टेज कार्यक्रमकी पनि सक्रिय कलाकार हुन्। विभिन्न सांगीतिक तथा सांस्कृतिक कार्यक्रममा प्रत्यक्ष प्रस्तुति दिँदै आएकी रणपालले नेपालका विभिन्न स्थानमा पुगेर दर्शक–श्रोतामाझ आफ्नो प्रस्तुति पस्किसकेकी छन्।

उनको सांगीतिक यात्रा देशभित्र मात्र सीमित छैन। विदेशमा आयोजना हुने नेपाली सांस्कृतिक तथा सांगीतिक कार्यक्रममा समेत सहभागी भएर उनले नेपाली लोकसंगीत प्रस्तुत गरिसकेकी छन्। विदेशमा रहेका नेपाली समुदायमाझ नेपाली मौलिक गीत–संगीत प्रस्तुत गर्न पाउनु आफ्नो सांगीतिक यात्राको महत्वपूर्ण अनुभव भएको उनी बताउँछिन्।

सानैदेखि गीत–संगीतमा रुचि

सम्झना रणपालको संगीतप्रतिको लगाव भने औपचारिक रूपमा २०७० सालमा प्रवेश गरेपछि मात्र सुरु भएको होइन। बाल्यकालदेखि नै गीत–संगीतप्रति उनको विशेष रुचि थियो। गीत सुन्ने, गाउने तथा सांगीतिक गतिविधिमा सहभागी हुने क्रमसँगै उनले आफ्नो रुचिलाई व्यावसायिक यात्रामा परिणत गरेकी हुन्।

लोकदोहोरीमा निरन्तरता र मेहनत आवश्यक रहेको बताउने रणपाल संगीत क्षेत्रमा स्थापित हुनका लागि नयाँ पुस्ताले पनि निरन्तर अभ्यास र सिर्जनालाई प्राथमिकता दिनुपर्ने धारणा राख्छिन्।

उनका लागि लोकदोहोरी मनोरञ्जनको माध्यम मात्र होइन, नेपाली मौलिक संस्कृति र परम्परालाई नयाँ पुस्तासम्म पुर्‍याउने महत्वपूर्ण माध्यम पनि हो।

लोक तथा दोहोरीगीत प्रतिष्ठानमा आबद्ध

रणपाल राष्ट्रिय लोक तथा दोहोरीगीत प्रतिष्ठान, रुपन्देहीसँग समेत आबद्ध रहेर सांगीतिक गतिविधिमा सक्रिय छिन्। प्रतिष्ठानमा आबद्ध भएर विभिन्न कार्यक्रम तथा सांगीतिक गतिविधिमा सहभागी हुँदै आएकी उनी लोकदोहोरी कलाकारबीचको सहकार्य र मौलिक संगीतको प्रवद्र्धनलाई महत्वपूर्ण मान्छिन्।

लोकदोहोरी क्षेत्रमा आउने नयाँ कलाकारका लागि अवसर सिर्जना गर्न, मौलिक भाका र संस्कृतिको संरक्षण गर्न तथा कलाकारको पेशागत विकासका लागि संस्थागत प्रयास आवश्यक रहेको उनको बुझाइ छ।

तीजका लागि दुई नयाँ गीत तयारीमा

पछिल्लो समय कलाकारहरू तीज गीतको तयारीमा जुटिरहेका बेला सम्झना रणपाल पनि दुई नयाँ गीत बजारमा ल्याउने तयारीमा छिन्। यस वर्षको तीजलाई लक्षित गरेर आफ्ना दुई गीत सार्वजनिक गर्ने तयारी भइरहेको उनले बताएकी छन्।

तीज नेपाली महिलाको महत्वपूर्ण पर्व भएकाले तीज गीतमार्फत नेपाली समाज, संस्कृति र मौलिकतालाई प्रस्तुत गर्न आफूले विशेष ध्यान दिने रणपालको भनाइ छ। विगतका गीतले दिएको माया र हौसलाका कारण नयाँ गीतप्रति पनि आफू उत्साहित रहेको उनले बताएकी छन्।

लोकदोहोरीमै भविष्य खोज्दै

संगीत क्षेत्रमा प्रवेश गरेको लामो समय बितिसक्दा पनि रणपालको सांगीतिक यात्रा निरन्तर अगाडि बढिरहेको छ। चर्चित गीतमा स्वर दिनुका साथै स्टेज प्रस्तुति, विदेशका सांगीतिक कार्यक्रम र संस्थागत गतिविधिमा समेत सक्रिय रहेकी उनी आगामी दिनमा अझ प्रभावकारी सिर्जना र प्रस्तुतिमार्फत दर्शक–श्रोतासँग जोडिन चाहन्छिन्।

लोकदोहोरीमा पछिल्लो समय नयाँ पुस्ताका कलाकारको आगमन बढिरहेको छ। डिजिटल प्लेटफर्म र सामाजिक सञ्जालका कारण कलाकारले आफ्नो सिर्जना देश तथा विदेशसम्म पुर्‍याउने अवसर पनि बढेको छ। यही परिवर्तित वातावरणलाई सदुपयोग गर्दै रणपाल आफ्ना सिर्जनालाई थप फराकिलो दर्शक–श्रोता वर्गसम्म पुर्‍याउने योजनामा छिन्।

अर्घाखाँचीको सांगीतिक परिवेशबाट हुर्किएर रुपन्देहीलाई कर्मभूमि बनाएकी सम्झना रणपालको सांगीतिक यात्रा अहिले पनि निरन्तर छ। करिब डेढ दशकदेखि लोकदोहोरीलाई आफ्नो कर्मक्षेत्र बनाउँदै आएकी उनी चर्चित गीत, स्टेज प्रस्तुति र नयाँ सिर्जनामार्फत लोकसंगीतमा आफ्नो छुट्टै पहिचान स्थापित गर्ने यात्रामा अगाडि बढिरहेकी छन्।

उनको आगामी सांगीतिक यात्रा कति उचाइमा पुग्छ भन्ने कुरा समयले देखाउनेछ, तर निरन्तरता, मेहनत र मौलिकताप्रतिको लगावले उनलाई लोकदोहोरी क्षेत्रको सम्भावनायुक्त कलाकारका रूपमा अगाडि बढाइरहेको छ।