अर्थमन्त्री रामेश्वर खनालले अहिले अर्थतन्त्रका सूचकहरूले सकारात्मक संकेत देखाएपनि ठूला चुनौतीहरू रहेको बताएका छन् । बुधबार नागरिक लगानी कोषको ३६ औँ वार्षिकोत्सव समारोहलाई सम्बोधन गर्दै उनले यस्तो बताएका हुन् ।
कार्यक्रममा बोल्दै उनले भने, ‘अहिले मुलुकका सामु सूचकहरूले सकारात्मक संकेत देखाएपनि ठूला चुनौतीहरू छन् । हामीसँग भएका निष्क्रिय लगानीलाई उत्पादनको क्षेत्रमा लगानी गर्न सकेका छैनौँ । मध्यपूर्वकमा जारी युद्धले हाम्रो आपूर्ति श्रृखला अवरुद्ध हुने, आयातित वस्तुहरूको मूल्य बढ्ने र हाम्रो उत्पादनको लागत पनि बढ्न जाने देखिन्छ । यस्तो अवस्थामा द्रुत गतिमा निर्णय गर्नु पर्ने अवस्था समेत छ ।’
अर्थमन्त्री खनालका नजरमा सूचकहरू राम्रा छन् तर यो पर्याप्त छैन । जबसम्म मुलुकमा रोजगारी सिर्जना हुँदैन, निष्क्रिय पुँजीको लगानी उत्पादनशील क्षेत्रमा हुँदैन, लगानीकर्ताको हातमा पुँजी जाने बाटो सहज हुँदैन र लगानीकर्ता हले आत्मविश्वास कायम गर्दैन भने सूचक हेरेर खुशी हुनुको अर्थ रहँदैन ।त्यस्तै, उनले निक्षेपको विकल्प खोज्नै पर्ने भएको बताएका छन् । ‘निक्षेपको विकल्प खोज्नै पर्ने भएको छ । यसबारे हामीले पटक पटक छलफल गरेका छौँ’, अर्थमन्त्री खनालले भने, ‘दीर्घकालीन वित्तीय उपकरणहरू बजारमा उपलब्ध गराउने, बजारलाई पनि दीर्घकालीन वित्तीय उपकरणहरू उत्पादन गर्ने र बजारमा ल्याउन एउटा नीतिगत व्यवस्था गर्न सकियो । त्यस्ता संस्थाहरू जन्म दिन सकियो भने जसको दायित्वको अवधि लामो हुन्छ उसको सम्पत्तिको अवधि पनि त्यतिकै लामो हुनुपर्छ । यसमा मिसम्याचको अवस्था हुनुहुँदैन ।’
अर्थमन्त्री खनालले पेन्सन फण्ड म्यानेजमेन्ट कम्पनीहरूलाई सम्पत्ति दायित्व व्यवस्थापन गर्ने क्रममा मिसम्याचको समस्या, असामञ्जस्यको समस्या र असन्तुलनको समस्याहरू देखिएको बताए । यस्ता समस्या समाधान गर्नका लागि सरकारले ऋणपत्रहरू जारी गर्नुपर्ने र त्यो शुरु भइसकेको समेत उनले जानकारी दिए ।
दीर्घकालीन लगानीमा जोड दिनुपर्ने अर्थमन्त्रीको भनाई छ । उनले भने, ‘अहिले वित्तीय बजारमा तरलताको प्रचुर छ । ब्याजदर ऋणात्मक हुन गएको छ । यस्तो अवस्थामा दीर्घकालीन लगानी बढाउनु पर्छ ।’
त्यस्तै, सरकारी स्वामित्वका संस्थाहरू लामो समयसम्म सवलरुपमा सञ्चालन हुन नसक्ने अवस्था नेपालमा रहेको उनले गुनासो गरे । अर्थमन्त्री खनालले भने, ‘सरकारी स्वामित्वका वित्तीय संस्थाहरूलाई ३५ वर्ष पुग्नु अगावै सरकारले उद्धार गर्नु परेको अवस्था छ । राष्ट्रिय वाणिज्य बैंकलाइ दुई पटक उद्धार गर्नु पर्यो । त्यो पनि दातृ निकायसँग ऋण लिएर । कृषि विकास बैंकलाई पनि उद्धार गर्नु परेको थियो । तर, अहिलेसम्म नागरिक लगानी कोष सवल वित्तीय अवस्था लिएर साढे तीन दशकको यात्रा पार गरिसकेको छ ।’
अवकाश कोषमा लागेको करको सम्बन्धमा पुनरावलोकन गर्नुपर्ने अवस्था रहेको अर्थमन्त्रीले बताए । उनले भने, ‘अवकाश कोषमा लागेको करको समानता अथवा करको सम्बन्धमा पुनरावलोकन गर्नुपर्छ भन्ने कुरा ठिक हो । समान प्रकृतिको आम्दानीको निमित्त, सामाजिक सुरक्षाको निमित्त दिएको रकमको निमित्त र न्यून दर कायम गर्ने, समान गर्ने भन्ने विषयवस्तुमा निश्चित रूपमा नीतिगत तहमा बहस गर्न मुनासिब उपयुक्त विषय हो ।’
त्यस्तै, अर्थमन्त्री खनाले आउँदो हप्ताभित्रमा नयाँ सरकार गठन भइसक्ने समेत उनले जानकारी दिए । शुक्रबारसम्म आफू पनि अर्थ मन्त्रालयबाट बाहिरिइसक्ने उनले जानकारी दिए ।
