सागर पौडेल
जापान, फुकुओका ।
नेपालमा बढ्दो राजनीतिक अस्थिरता, भ्रष्टाचार, बेरोजगारी र स्वदेशमै केही गर्न कठिन बन्दै गएको वातावरणका कारण पछिल्लो समय जापान, अस्ट्रेलिया, क्यानडा लगायतका देश नेपाली युवाका लागि आकर्षक गन्तव्य बनेका छन्। तर विदेश जाने सपना धेरैका लागि रहरभन्दा बढी बाध्यता बन्दै गएको छ।
देशभित्र पर्याप्त रोजगारी र अवसर सिर्जना गर्न नसक्दा ठूलो संख्यामा युवा विदेशिन बाध्य छन्। अर्कोतर्फ, रेमिट्यान्समा निर्भर अर्थतन्त्रका कारण युवालाई स्वदेशमै रोक्ने दीर्घकालीन नीति निर्माणभन्दा वैदेशिक रोजगारीलाई निरन्तरता दिने प्रवृत्ति देखिन्छ। परिणामतः कतिपय युवा बिना पर्याप्त सीप, भाषा र पूर्वतयारी लाखौँ रुपैयाँ ऋण लिएर विदेश पुगिरहेका छन्।
विदेश जानु गलत होइन, तर तयारीबिनाको विदेश यात्रा जोखिमपूर्ण हुन्छ। जापानमा पाँच वर्ष बस्दा आफूले देखे–भोगेका अनुभवका आधारमा भन्नुपर्दा, यहाँ अवसरसँगै चुनौती पनि उत्तिकै छन्।
जापान पुग्दैमा जीवन सहज हुँदैन
नेपालबाट जापान आउनुअघि धेरैले जापानलाई राम्रो कमाइ, सुरक्षित जीवन र उज्ज्वल भविष्यको गन्तव्यका रूपमा मात्र बुझ्ने गर्छन्। तर वास्तविक जीवनमा विद्यार्थीले पढाइ, काम, भाषा, घरभाडा, कलेज शुल्क, दैनिक खर्च र परिवारको आर्थिक अपेक्षा एकसाथ व्यवस्थापन गर्नुपर्ने हुन्छ।
सामान्य कोठा, बिजुली, पानी र ग्यासको खर्च मात्रै पनि महिनामा ठूलो रकम हुन सक्छ। त्यसमा कलेज शुल्क, खाना, यातायात, मोबाइल, स्वास्थ्य बीमा तथा अन्य खर्च जोडिँदा विद्यार्थीमाथि आर्थिक दबाब बढ्दै जान्छ।
कतिपय विद्यार्थी नेपालबाटै ठूलो ऋण लिएर जापान आउने भएकाले उनीहरूका लागि पढाइसँगै कमाइको दबाब पनि हुन्छ। परिवारले ‘विदेश गएको छ, अब पैसा पठाउनुपर्छ’ भन्ने अपेक्षा राख्दा मानसिक तनाव अझ बढ्न सक्छ।
भाषा कमजोर हुँदा चुनौती झन् बढ्छ
जापानमा सफल हुन जापानी भाषा अत्यन्त महत्वपूर्ण पक्ष हो। भाषा कमजोर हुँदा कलेजमा पढाइ बुझ्न, दैनिक जीवन सञ्चालन गर्न, काम खोज्न र रोजगारदातासँग संवाद गर्नसमेत कठिनाइ हुन सक्छ।
त्यसैले जापान आउनुअघि नै जापानी भाषाको राम्रो आधार निर्माण गर्नु आवश्यक छ। N4 वा N3 तहको भाषा ज्ञानलाई न्यूनतम तयारीका रूपमा लिन सकिन्छ, तर वास्तविक जीवन र रोजगारीका लागि त्यसपछि पनि निरन्तर भाषा सुधार आवश्यक हुन्छ।
‘जापान पुगेपछि भाषा सिकौँला’ भन्ने सोचले धेरैलाई समस्यामा पार्न सक्छ।
काम र पढाइबीचको सन्तुलन चुनौतीपूर्ण
विद्यार्थी भिसामा जापान आउनेहरूले आफ्नो भिसाको उद्देश्यअनुसार पढाइलाई प्राथमिकता दिनुपर्छ। अनुमति प्राप्त सीमाभन्दा बढी काम गर्ने, कलेजमा नियमित उपस्थित नहुने वा अध्यागमनसम्बन्धी नियम उल्लंघन गर्ने अवस्था भविष्यका लागि गम्भीर समस्या बन्न सक्छ।
त्यसैले सामाजिक सञ्जाल वा एजेन्टले देखाएको कमाइको आकर्षक तस्वीरभन्दा बाहिर निस्केर आफ्नो वास्तविक अवस्था बुझ्न आवश्यक छ।
‘जापान पुगेपछि जति काम गरे पनि हुन्छ’ भन्ने सोच खतरनाक हुन सक्छ।
आर्थिक दबाबसँगै मानसिक तनाव
सोचेअनुसार काम नपाउनु, ऋणको किस्ता, कलेज शुल्क, कमजोर भाषा, पढाइको दबाब र परिवारको आर्थिक अपेक्षाले कतिपय विद्यार्थी मानसिक तनाव र एक्लोपनमा पर्न सक्छन्।
विदेशमा समस्या पर्दा परिवार तथा आफन्त टाढा हुने भएकाले सहयोग खोज्नसमेत कठिन हुन सक्छ। यस्तो अवस्थामा समस्यालाई लुकाएर एक्लै सहनुभन्दा साथी, शिक्षक, कलेज प्रशासन वा सम्बन्धित सहयोगी निकायसँग समयमै कुरा गर्नु आवश्यक छ।
विदेशमा नेपाली विद्यार्थीको मानसिक स्वास्थ्यलाई पनि शिक्षा र रोजगारीजत्तिकै प्राथमिकतामा राखिनुपर्छ।
प्रलोभन, ठगी र शोषणबाट सावधान
‘छिट्टै धेरै कमाइ हुने काम’, ‘भाषा नजाने पनि राम्रो जागिर’, ‘भिसा सजिलै परिवर्तन गरिदिन्छौँ’ जस्ता आश्वासनले नयाँ विद्यार्थीलाई जोखिममा पार्न सक्छ।
कामको प्रलोभनमा परेर कतिपय नेपाली विद्यार्थी ठगी, श्रम शोषण तथा अन्य दुर्व्यवहारमा परेको अनुभव र गुनासो सुनिन्छ। विशेषगरी नयाँ आउने विद्यार्थीले अपरिचित व्यक्तिको आश्वासनमा विश्वास गर्नुभन्दा कामको प्रकृति, पारिश्रमिक, कार्यसमय र कानुनी अवस्थाबारे स्पष्ट जानकारी लिनुपर्छ।
राज्यले युवाको भविष्यलाई गम्भीरतापूर्वक लिनुपर्छ
युवालाई विदेश पठाएर प्राप्त हुने रेमिट्यान्सले तत्काल अर्थतन्त्र धान्न सहयोग गरे पनि दीर्घकालीन रूपमा देशको उत्पादनशील जनशक्ति बाहिरिँदा त्यसको असर गम्भीर हुन सक्छ।
सरकारले युवालाई विदेश जानबाट रोक्ने मात्र होइन, स्वदेशमै अवसर सिर्जना गर्ने नीति बनाउनुपर्छ। सीपमूलक शिक्षा, प्राविधिक तालिम, उद्योग स्थापना, उद्यमशीलता र उत्पादन क्षेत्रमा लगानी बढाउनुपर्छ।
विदेश जान चाहने युवालाई पनि ‘जसरी भए पनि विदेश पठाउने’ भन्दा सीप, भाषा, कानुनी जानकारी र आर्थिक तयारीसहित सुरक्षित रूपमा विदेश पठाउने नीति आवश्यक छ।
नयाँ विद्यार्थीका लागि पाँच सुझाव
१. भाषा सिकेर मात्र निर्णय लिनुहोस्।
जापानी भाषा विदेश यात्राको सबैभन्दा महत्वपूर्ण तयारीमध्ये एक हो।
२. ऋणको भार बुझ्नुहोस्।
परिवारले कति ऋण लिँदैछ, ब्याज कति छ र तपाईंले कति समयभित्र तिर्न सक्नुहुन्छ भन्ने हिसाब गर्नुहोस्।
३. एजेन्टको आश्वासन मात्र नपत्याउनुहोस्।
कलेज, शुल्क, कामको अवस्था, बसोबास र कानुनी प्रक्रियाबारे आधिकारिक स्रोतबाट जानकारी लिनुहोस्।
४. पढाइलाई प्राथमिकता दिनुहोस्।
विद्यार्थी भिसामा आउँदा पढाइ र उपस्थितिलाई बेवास्ता गरेर अत्यधिक काम गर्ने बाटो नअपनाउनुहोस्।
५. वैकल्पिक योजना बनाउनुहोस्।
जापान पुगेपछि अपेक्षाअनुसार काम वा आम्दानी भएन भने के गर्ने भन्ने योजना नेपालबाटै बनाएर आउनुहोस्।
जापान सपना होइन, अवसर र चुनौती दुवै हो
जापान मेहनत, अनुशासन र सीप भएका युवाका लागि राम्रो अवसर बन्न सक्छ। तर सामाजिक सञ्जालमा देखिने चम्किलो जीवन हेरेर, अरूको देखासिकी गरेर वा एजेन्टको आकर्षक आश्वासनमा परेर ऋण लिएर जापान आउनु भने जोखिमपूर्ण निर्णय हुन सक्छ।
पाँच वर्षको जापान बसाइका क्रममा देखेको र भोगेको अनुभवले एउटा कुरा स्पष्ट बनाएको छ—जापान आउनुअघि जापानको सपना मात्र होइन, जापानको वास्तविकता पनि बुझ्नुपर्छ।
राज्यले युवालाई विदेश जान बाध्य बनाउने अवस्था अन्त्य गर्न स्वदेशमै रोजगारी र अवसर सिर्जना गर्नुपर्छ। अनि विदेश जान चाहने युवाले पनि भावनामा होइन, भाषा, सीप, आर्थिक क्षमता र स्पष्ट योजनाका आधारमा निर्णय गर्नुपर्छ।
सपनाको जापान सुन्दर हुन सक्छ, तर तयारीबिनाको जापान कठिन हुन सक्छ। त्यसैले विदेश जानुअघि सपना होइन, वास्तविकता बुझौँ।
