आर्थिक कारोबारदेखि शिक्षक सरुवा–रमाना र नियुक्तिसम्म प्रश्न उठेपछि विद्यालय व्यवस्थापनमाथि छानबिनको माग
मोहन बेल्वासे
अर्घाखाँचीको शितगंगा नगरपालिका–१३ मा रहेको प्रभाकर माध्यमिक विद्यालयमा विद्यालयको प्रशासनिक तथा व्यवस्थापन पक्षप्रति असन्तुष्टि जनाउँदै तालाबन्दी गरिएको छ। विद्यालयको आर्थिक कारोबारमा पारदर्शिता नभएको, भौतिक संरचनाको दुरुपयोग भएको तथा शिक्षक सरुवा, रमाना र नियुक्ति प्रक्रियामा विद्यालय व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष र प्रधानाध्यापकको मिलेमतोमा अनियमितता भएको आरोप लगाउँदै विद्यालय व्यवस्थापन समिति सदस्य, अभिभावक तथा स्थानीयले प्रशासनिक कक्षमा तालाबन्दी गरेका हुन्।
विद्यालयको शैक्षिक तथा प्रशासनिक गतिविधिमा सुधार, आर्थिक पारदर्शिता कायम गर्नुपर्ने र व्यवस्थापन पक्षलाई जिम्मेवार बनाउनुपर्ने माग राख्दै यसअघि सम्बन्धित निकायलाई लिखित रूपमा ध्यानाकर्षणसमेत गराइएको बताइएको छ। तर माग सम्बोधन नभएपछि प्रशासनिक कक्षमा तालाबन्दी गर्नुपरेको स्थानीय तथा सरोकारवालाको भनाइ छ।
विद्यालयमा शिक्षक तथा कर्मचारीको नियमित उपस्थिति, प्रभावकारी पठनपाठन, विद्यालयको आर्थिक कारोबार पारदर्शी बनाउनुपर्ने, विद्यालयको भौतिक सम्पत्तिको उचित संरक्षण तथा प्रयोग गर्नुपर्ने लगायतका माग उनीहरूले अघि सारेका छन्।
आर्थिक कारोबारमाथि प्रश्न
विद्यालयको आर्थिक हिसाबकिताब पारदर्शी नभएको भन्दै सरोकारवालाले प्रश्न उठाएका छन्। विद्यालयमा हुने आम्दानी तथा खर्चको विवरण सार्वजनिक गर्नुपर्ने, विद्यालयको आर्थिक गतिविधि नियमानुसार सञ्चालन हुनुपर्ने र अभिभावक तथा विद्यालय समुदायलाई जानकारी गराउनुपर्ने उनीहरूको माग छ।
विद्यालय व्यवस्थापनमा देखिएका कमजोरी तथा आर्थिक गतिविधिमा पारदर्शिता नभएको आरोप लागेपछि विद्यालयको आय–व्यय, विभिन्न शीर्षकमा भएको खर्च तथा विद्यालयको सम्पत्तिको प्रयोगबारे छानबिन हुनुपर्ने मागसमेत उठेको छ।
विद्यालय व्यवस्थापन समिति सदस्य भोजराज न्यौपानेले विद्यालय व्यवस्थापन समिति अध्यक्ष नुनबहादुर बीसी र प्रधानाध्यापक राजकुमार कोरीको मिलेमतोमा व्यापक अनियमितता भएको आरोप लगाए।
उनका अनुसार विद्यालयको आर्थिक तथा प्रशासनिक गतिविधि पारदर्शी बनाउन पटक–पटक आवाज उठाउँदा पनि अपेक्षाअनुसार सुधार नभएपछि तालाबन्दीको अवस्था सिर्जना भएको बताए।
शिक्षक सरुवा–रमाना र नियुक्तिमा पनि प्रश्न
विद्यालयमा शिक्षक सरुवा, रमाना तथा नियुक्ति प्रक्रियालाई लिएर समेत प्रश्न उठाइएको छ। विद्यालयमा शिक्षक तथा कर्मचारी व्यवस्थापन गर्दा निर्धारित प्रक्रिया पालना नगरिएको र व्यक्तिगत स्वार्थअनुसार निर्णय गरिएको आशंका सरोकारवालाले व्यक्त गरेका छन्।
शिक्षक नियुक्ति तथा सरुवा–रमाना जस्तो संवेदनशील विषयमा पारदर्शिता कायम हुनुपर्ने भन्दै उनीहरूले सम्बन्धित स्थानीय तह र शिक्षा शाखाले यस विषयमा आवश्यक छानबिन गर्नुपर्ने माग गरेका छन्।
विद्यालयमा शिक्षक तथा कर्मचारीको नियमित उपस्थिति नहुँदा पठनपाठनमा समेत असर परेको अभिभावक तथा स्थानीयको गुनासो छ। विद्यार्थीको सिकाइ वातावरण कमजोर हुन नदिन विद्यालय प्रशासनले शिक्षक तथा कर्मचारीको नियमितता र जवाफदेहिता सुनिश्चित गर्नुपर्ने उनीहरूको भनाइ छ।
भौतिक संरचनाको प्रयोगमाथि पनि प्रश्न
विद्यालयको भौतिक संरचनाको प्रयोग तथा व्यवस्थापनलाई लिएर पनि असन्तुष्टि देखिएको छ। विद्यालयको सम्पत्ति तथा संरचना विद्यार्थीको शैक्षिक हितमा प्रयोग हुनुपर्ने भए पनि त्यसको उचित व्यवस्थापन नभएको भन्दै सरोकारवालाले प्रश्न उठाएका छन्।
विद्यालयको भवन, कक्षाकोठा तथा अन्य भौतिक सम्पत्तिको संरक्षण र प्रयोग पारदर्शी ढंगबाट हुनुपर्ने माग गरिएको छ। विद्यालयको सम्पत्तिको दुरुपयोग भएको भए त्यसबारे समेत छानबिन गरी वास्तविकता बाहिर ल्याउनुपर्ने उनीहरूको माग छ।
सामाजिक सञ्जालमा चर्कियो बहस
प्रभाकर माविको प्रशासनिक कक्षमा तालाबन्दी भएपछि घटनाले सामाजिक सञ्जालमा समेत चर्चा पाएको छ। विद्यालय व्यवस्थापन, आर्थिक पारदर्शिता, शिक्षक–कर्मचारीको नियमितता तथा नियुक्ति प्रक्रियालाई लिएर विभिन्न प्रतिक्रिया सार्वजनिक हुन थालेका छन्।
सामाजिक सञ्जालमा विद्यालयको व्यवस्थापन पक्षमाथि प्रश्न उठाउँदै निष्पक्ष छानबिनको माग गर्नेहरूको संख्या बढ्दै गएको देखिन्छ। कतिपयले विद्यालयजस्तो संवेदनशील संस्थामा आर्थिक तथा प्रशासनिक गतिविधि पारदर्शी हुनुपर्ने भन्दै स्थानीय तह र शिक्षा शाखाले तत्काल चासो दिनुपर्ने बताएका छन्।
तर सामाजिक सञ्जालमा आएका सबै दाबी स्वतन्त्र रूपमा पुष्टि भइसकेका छैनन्। त्यसैले विद्यालयमा उठेका आरोप तथा विवादको वास्तविकता सम्बन्धित निकायले आवश्यक कागजात, आर्थिक विवरण तथा प्रशासनिक निर्णयको परीक्षण गरेर सार्वजनिक गर्नुपर्ने देखिन्छ।
माग सम्बोधन नभए थप आन्दोलनको चेतावनी
विद्यालयको शैक्षिक तथा प्रशासनिक अवस्था सुधार गर्न तत्काल पहल गर्नुपर्ने सरोकारवालाको माग छ। उनीहरूले विद्यालयको आर्थिक हिसाबकिताब सार्वजनिक गर्नुपर्ने, शिक्षक तथा कर्मचारीको नियमित उपस्थिति सुनिश्चित गर्नुपर्ने, नियुक्ति तथा सरुवा–रमाना प्रक्रिया पारदर्शी बनाउनुपर्ने र विद्यालय व्यवस्थापनलाई जवाफदेही बनाउनुपर्ने बताएका छन्।
माग सम्बोधन नभए थप दबाबमूलक कार्यक्रम गर्न बाध्य हुने चेतावनीसमेत दिइएको छ। विद्यालयमा उत्पन्न विवादलाई लामो समयसम्म बेवास्ता गर्दा त्यसको प्रत्यक्ष असर विद्यार्थीको पढाइमा पर्न सक्ने भएकाले समस्या तत्काल समाधान गर्नुपर्ने अभिभावकको भनाइ छ।
स्थानीय तहअन्तर्गत सञ्चालन हुने विद्यालयको व्यवस्थापन तथा शैक्षिक गतिविधिमा समस्या देखिएमा सम्बन्धित पालिकाको शिक्षा शाखाले अनुगमन तथा आवश्यक सहजीकरण गर्नुपर्ने हुन्छ। त्यसैले प्रभाकर माविमा उठेका प्रश्नलाई समाधान गर्न शितगंगा नगरपालिका र सम्बन्धित शिक्षा निकायले तत्काल पहल गर्नुपर्ने माग बढेको छ।
विद्यालय व्यवस्थापनमा देखिएको विवादले अन्ततः विद्यार्थीको शिक्षामा असर पर्न नदिन सबै पक्ष जिम्मेवार बन्नुपर्ने स्थानीयको भनाइ छ।
विद्यालयमा आर्थिक पारदर्शिता, प्रशासनिक जवाफदेहिता र गुणस्तरीय पठनपाठन कायम गर्नु सबै पक्षको साझा जिम्मेवारी हो। विद्यालय व्यवस्थापन समिति, प्रधानाध्यापक, शिक्षक, अभिभावक, स्थानीय समुदाय तथा सम्बन्धित सरकारी निकायबीच समन्वय कायम गरी विवादको तथ्यपरक समाधान खोजिनुपर्ने आवश्यकता देखिएको छ।
विद्यालयमाथि लगाइएका आर्थिक अनियमितता, भौतिक संरचनाको दुरुपयोग तथा शिक्षक सरुवा–रमाना र नियुक्तिसम्बन्धी आरोपको निष्पक्ष छानबिन गरी सत्यतथ्य सार्वजनिक गर्न सके मात्रै विवादको दीर्घकालीन समाधान हुने देखिन्छ।
प्रभाकर माविमा देखिएको पछिल्लो विवादले एउटा विद्यालयको व्यवस्थापनको विषय मात्रै उठाएको छैन, सामुदायिक विद्यालयमा आर्थिक पारदर्शिता, प्रशासनिक जवाफदेहिता र शैक्षिक सुशासन कति महत्वपूर्ण छ भन्ने प्रश्नसमेत सतहमा ल्याएको छ।
