आज साउन १५ गते, नेपाली समाजमा खीर खाएर मनाइँदैछ। वर्षा ऋतुमा असार १५ मा दही–च्यूरा र साउन १५ मा खीर खाने परम्परा प्राचीनकालदेखि चल्दै आएको हो।
साउने झरीका समयमा दूधमा मरमसलालगायत सामग्री हालेर बनाइने खीर स्वादिलो मात्र होइन, स्वास्थ्यका दृष्टिले पनि लाभदायक मानिन्छ। जानकारहरूका अनुसार, यिनै कारणले साउन १५ मा खीर खाने चलन बसालिएको हो।
संस्कृतमा ‘पायस’ भनिने खीर सात्विक आहारमध्ये उत्तम मानिन्छ। वैदिक धर्मशास्त्रअनुसार पितृ र देवकार्यमा खीर विशेष महत्त्व राख्ने पदार्थ हो। नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक समितिका पूर्वअध्यक्ष तथा धर्मशास्त्रविद् प्राडा रामचन्द्र गौतमका अनुसार साउन महिनामा खेतीपातीको मुख्य काम सकिएको, हरियाली प्रशस्त हुने र गाई–भैंसीले बढी दूध दिने समय भएकाले खीर बनाइने र इष्टमित्र तथा चेलिबेटीलाई घरमा बोलाएर खुवाउने चलन सुरु भएको हो।