रक्षा भुसाल ।
दशैं नेपालीहरूको महान् पर्व हो। घरभरि खुसी, आँगनमा आफन्तको जमघट, निधारमा रातो टीका, कानमा पहेँलो जमरा र परिवारसँगै बसेर सुखदुःख साटासाट गर्ने अवसर। तर, सबैका लागि दशैंले उस्तै खुसी बोकेर ल्याउँदैन। कसैका घरमा हर्षोल्लास छाउँदा, कसैका मनमा परिवारबाट टाढा हुनुपर्दाको पीडा र अधुरा सपनाको भारी हुन्छ। विशेषगरी परिवारको सुन्दर भविष्य निर्माण गर्ने सपना बोकेर परदेशमा पसिना बगाइरहेका नेपालीका लागि दशैं खुसीसँगै गहिरो भावनात्मक परीक्षा बनेर आउँछ।
कुनै वर्ष दशैं सोचे जस्तो हुँदैन रहेछ। मनमा अनेकौँ रहर हुन्छन्, परिवारसँगै बसेर टीका र जमरा लगाउने चाहना हुन्छ, आमाबुबाको आशीर्वाद थाप्ने र छोराछोरीलाई अँगालोमा बाँधेर खुसी साट्ने सपना हुन्छ। तर, जीवनका बाध्यता र जिम्मेवारीले कहिलेकाहीँ आफ्नै खुसीलाई थाती राखेर परिस्थितिसँग सम्झौता गर्न बाध्य बनाउँछन्। चाहना हुँदाहुँदै पनि घर फर्किन नसक्नु र मनले चाहेको खुसी आफ्नै हातले पूरा गर्न नसक्नुको पीडा शब्दमा व्यक्त गर्न सजिलो हुँदैन।
परदेशको जीवन बाहिरबाट हेर्दा कमाइ र अवसरको कथा जस्तो देखिए पनि यसको भित्री पाटो संघर्षले भरिएको हुन्छ। परिवारको भविष्य राम्रो बनाउने आशामा आफ्ना रहरहरू दबाउनुपर्छ, थकित शरीर लिएर पनि काममा खटिनुपर्छ र मनमा जति नै पीडा भए पनि जिम्मेवारीबाट पछि हट्न पाइँदैन। आफू दुःखी हुँदा पनि घरमा फोन गरेर ‘म यहाँ सन्चै छु, सबै ठीक छ’ भन्नुपर्ने हुन्छ, ताकि आफ्ना कारणले परिवार चिन्तित नहोस्।
परदेशीको सबैभन्दा ठूलो पीडा आफू रोइरहेको मनलाई लुकाएर परिवारका लागि मुस्कुराउनु हो। आफूले भोगेको दुःख परिवारले भोग्न नपरोस्, छोराछोरीको भविष्य उज्ज्वल होस् र आमाबुबाले सुखको जीवन बिताउन पाऊन् भन्ने चाहनाले नै उनीहरूलाई हरेक दिन संघर्ष गर्न हौसला दिन्छ।
दशैं नजिकिँदै जाँदा गाउँघरको सम्झना झन् गहिरो हुन्छ। घरमा पाक्ने मीठा परिकार, आँगनमा गुञ्जिने हाँसो, आफन्तको जमघट र आमाबुबाको हातबाट टीका लगाउँदाको आत्मीयता मनमा ताजा भएर आउँछ। सामाजिक सञ्जालमा परिवारसँग दशैं मनाएका तस्बिर र खुसीका पलहरू देख्दा आफ्नै घरको यादले मन भावुक हुन्छ। भिडियो कलमा परिवारको अनुहार देख्न पाइन्छ, आवाज सुन्न पाइन्छ, तर त्यो आत्मीय अँगालो र सँगै बसेर हाँस्दाको आनन्द कहाँ पाउन सकिन्छ र?
यतिबेला मनले एउटै प्रश्न गर्छ—परिवारसँग खुसीका केही पल बिताउने रहर पूरा गर्न पनि किन यति धेरै बाध्यता सहनुपर्छ?
तर, यही प्रश्नको उत्तरभित्र परदेशीको संघर्षको कारण पनि लुकेको हुन्छ। आज परिवारबाट टाढा रहनुपरेको छ, किनकि भोलि परिवारले अभावमा बाँच्न नपरोस् भन्ने चाहना छ। आज आफ्ना रहरहरू पूरा गर्न सकिएको छैन, किनकि छोराछोरीका सपना पूरा गर्ने जिम्मेवारी छ। आज परदेशको भूमिमा पसिना बगिरहेको छ, किनकि कुनै दिन आफ्नै घरको आँगनमा ढुक्कसँग बसेर परिवारसँग खुसी बाँड्ने सपना छ।
यो दशैंमा कतिपय आमाबुबाले विदेशमा रहेका सन्तानको बाटो हेर्दै टीका लगाउनेछन्। कतिपय छोराछोरीले भिडियो कलमै आफ्ना बाबुआमालाई सम्झिनेछन्। कतिपय श्रीमान्–श्रीमतीले दूरीका कारण एकअर्काको साथ महसुस गर्न पाउने छैनन्। घरमा चाडपर्वको रौनक भए पनि प्रियजनको अभावले मनको एउटा कुनामा खालीपन रहिरहनेछ।
निधारमा टीका लगाउन नपाउनु एउटा पीडा हो, तर आफूले माया गर्ने मानिसहरूको खुसीमा प्रत्यक्ष सहभागी हुन नपाउनु त्योभन्दा गहिरो पीडा हो। परदेशमा दशैं मनाइरहेका नेपालीका लागि घरको सम्झना केवल विगतको याद होइन, फेरि एकपटक आफ्नै परिवारसँग जोडिन पाउने दिनको प्रतीक्षा पनि हो।
तैपनि आशा मरेको छैन। आजको संघर्षले भोलि सुख ल्याउनेछ भन्ने विश्वास जीवित छ। परदेशमा बितेका हरेक कठिन दिनसँगै परिवारको भविष्यप्रतिको सपना जोडिएको छ। यही विश्वासले थकित शरीरलाई फेरि काममा खटिन ऊर्जा दिन्छ र निराश मनलाई पनि अघि बढ्ने साहस प्रदान गर्छ।
सायद कुनै दिन परिस्थिति बदलिनेछ। जिम्मेवारीको बोझ हलुका हुनेछ, अधुरा सपना पूरा हुनेछन् र परिवारसँगै बसेर दशैं मनाउने दिन आउनेछ। त्यो दिन फोनको पर्दाबाट होइन, आफ्नै आँखाअगाडि आमाबुबाको मुस्कान देख्न पाइनेछ। टाढाबाट सम्झना पठाउनुको सट्टा आफैँ पुगेर अँगालो हाल्न पाइनेछ। अनि आज मनभित्र लुकाएर राखेका भावनाहरू खुसीका आँसु बनेर पोखिनेछन्।
हे दुर्गा माता!
परदेशमा रहेर परिवारको सुखद भविष्यका लागि संघर्ष गरिरहेका हरेक नेपालीलाई धैर्य, साहस र सफलताको आशीर्वाद दिनुहोस्। उनीहरूको मेहनतले सार्थकता पाओस्, दुःखका दिनहरू कम हुँदै जाऊन् र अभावले थिचिएका परिवारमा सुख, शान्ति र समृद्धि छाओस्। विदेशिएका सन्तान सुरक्षित रहून्, टाढिएका परिवारको मिलन होस् र हरेक घरमा प्रेम तथा आत्मीयताको उज्यालो फैलियोस्।
यो दशैंमा परिवारसँगै हुन नपाएकाहरूको मनमा आशा जीवित रहोस्। परिस्थितिका कारण अधुरा रहेका रहरहरू पूरा होऊन् र कसैले पनि बाध्यताकै कारण आफ्नो खुसीबाट सधैँ वञ्चित हुन नपरोस्।
यो वर्ष सम्झौतामै चित्त बुझाएर दशैं मनाउनुपरे पनि अर्को वर्ष आफ्ना सपना पूरा भएको खुसीसँगै परिवारको काखमा बसेर दशैं मनाउन पाइयोस्।
किनकि परदेशीका लागि दशैं केवल एउटा चाड होइन—यो परिवारसँगको मिलनको सपना हो, घर फर्किने आशा हो र आफ्ना प्रियजनसँग बिताउन चाहेको अमूल्य समय हो।
आज परदेशको भूमिमा बगाएको पसिनाले भोलि आफ्नै घरमा खुसी ल्याओस्। आज आँखामा रहेका आँसु भोलि परिवारसँगै हाँस्दाका खुसीका आँसु बनून्। अनि आउने हरेक दशैंमा कुनै परिवारले प्रियजनको अभावमा मन भारी बनाउन नपरोस्।
सबै परदेशी नेपालीका सपना पूरा होऊन्। सबै परिवारको मिलन होस्। हरेक घरमा सुख, शान्ति र समृद्धिसहित खुसीको दशैं आओस्।